Legionella w wodzie: co warto wiedzieć? Szkoły, przedszkola, internaty i akademiki - kiedy stosowane środki chemiczne stają się mało skuteczne.
📞 Możesz samodzielnie wykonać dezynfekcję instalacji wodnej!
Zadzwoń: +48 883 106 900 Przekażemy Ci bezpłatną dokładną procedurę krok po kroku, jak bezpiecznie przeprowadzić cały proces. Bezpieczeństwo i brak ADR: Preparaty na bazie czystego kwasu podchlorawego są bezpieczne dla ludzi i zwierząt. W przeciwieństwie do podchlorynu sodu czy dwutlenku chloru, nie wymagają transportu ADR, masek z pochłaniaczami chloru ani uciążliwych procedur chemicznych BHP. Samoobsługa i kontrola: Do bieżącego sprawdzenia skuteczności dezynfekcji wystarczy zwykły miernik ORP (możesz go kupić we własnym zakresie w internecie – warto wybrać model ze sprawdzonymi opiniami, ceny zaczynają się od ok. 200 zł).
Czy Legionella jest niebezpieczna?
Legionella nie jest groźna po spożyciu wody. Jednak problem pojawia się, gdy bakterie dostaną się do płuc, co może prowadzić do rozwoju legionellozy – choroby układu oddechowego, często mylonej z innymi infekcjami. Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez wdychanie aerozolu wodnego, np. podczas korzystania z prysznica. Szczególnie zagrożone są osoby o obniżonej odporności, starsi oraz chorzy. Legionelloza, jeśli nie zostanie prawidłowo zdiagnozowana i leczona, może prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych, a nawet do śmierci. W Polsce rocznie odnotowuje się kilkadziesiąt przypadków śmiertelnych z powodu tej choroby.
Jak zapobiegać Legionelli w wodzie?
Istnieje kilka popularnych metod eliminacji bakterii Legionella z instalacji wodnych:
Dezynfekcja termiczna: W małych instalacjach domowych podgrzewacze wody okresowo automatycznie podnoszą temperaturę do poziomu, który zabija bakterie. Legionella ginie w temperaturze powyżej 70°C, ale w większych systemach wodnych, np. w budynkach użyteczności publicznej, taka metoda jest nieekonomiczna, trudna do przeprowadzenia, czesto nieskuteczna i uciążliwa. Dewastuje infrastrukturę.
Lampy UV: Promieniowanie UV skutecznie niszczy bakterie Legionella, ale tylko w miejscach przepływu wody przez lampę UV. Dlatego ta metoda jest skuteczna jedynie w miejscach o ograniczonym zasięgu, a nie w dużych systemach wodnych z wieloma miejscami poboru.
Dezynfekcja chemiczna: Najskuteczniejszym sposobem na eliminację Legionelli w większych obiegach wodnych jest użycie środków chemicznych, z których obecnie często stosowany jest dwutlenek chloru (ClO₂) podchloryn sodu (NaOCl) oraz innowacyjny i najskuteczniejszy kwas podchlorawy HOCl.
Kwas podchlorawy HOCl jest najbardziej skuteczny w środowisku o neutralnym pH (około 6-7), gdzie występuje jako niezdysocjowany kwas podchlorawy. W jego niskich stężeniach jest o wiele bardziej reaktywny i skuteczny (mocniejszy ok. 100 razy) w usuwaniu skażenia organicznego niż OCl⁻, co czyni HOCl efektywnym nawet w biofilmach, czyli groźnych złożonych strukturach bakteryjnych.
Legionella stanowi zagrożenie głównie w systemach ciepłej wody, gdzie warunki sprzyjają jej rozmnażaniu. Warto dbać o regularną konserwację instalacji wodnych, szczególnie w obiektach użyteczności publicznej, aby zapobiegać rozwojowi tych groźnych bakterii. Dbanie by kamień kotłowy się nie osadzał na wew. stronie rur, jest podstawowym zabezpieczeniem przed namnażaniem się w jego strukturach biofilmu, mazi, macierzy trudnousuwalnej w tej postaci z infrastruktury wodnej.
Dezynfekcja dwutlenkiem chloru (ClO₂) oraz podchlorynem sodu (NaOCl) jest najpowszechniejszą metodą w zwalczaniu bakterii, w tym bakterii Legionella, ale występują sytuacje, w których efektywność tych środków dezynfekujących mocno spada lub się prawie zatrzymuje. W niektórych przypadkach, szczególnie w kontekście biofilmów, tylko kwas podchlorawy (HOCl) okazuje się być w pełni skuteczny. Oto, niektóre sytuacje kiedy ma to miejsce:
1. Obecność grubej warstwy biofilmu
Biofilm to struktura, która stanowi ochronną warstwę dla bakterii, takich jak Legionella. W biofilmie bakterie są trudniejsze do zwalczenia, ponieważ biofilm zmniejsza skuteczność wielu środków chemicznych. Dwutlenek chloru (ClO₂) podchloryn sodu (NaOCl) mogą nie wnikać wystarczająco głęboko w biofilm, co oznacza, że bakterie ukryte w jego wnętrzu przetrwają dezynfekcję.
Kwas podchlorawy (HOCl), w przeciwieństwie do dwutlenku chloru (ClO₂) podchlorynu sodu (NaOCl), jest bardziej skuteczny w przenikaniu biofilmu i niszczeniu bakterii w nim zawartych. Działa szybciej i efektywniej, ponieważ w neutralnym pH HOCl jest o wiele bardziej aktywną formą chloru. HOCl może penetrować biofilm i niszczyć Legionellę, która się tam ukrywa.
2. Wysokie pH wody
Skuteczność dezynfekcji podchlorynem sodu jest zależna od pH wody. NaOCl w wyższym pH przekształca się w mało skuteczną formę, jaką jest jon podchlorynowy (OCl⁻). Im wyższe pH, tym mniej efektywnie środek chemiczny działa na bakterie, a także na biofilm.
HOCl jest najbardziej skuteczny w środowisku o neutralnym pH (około 6-7), gdzie występuje jako niezdysocjowany kwas podchlorawy. W niskich stężeniach jest o wiele bardziej reaktywny i efektywny (określa się, że ok. 80-120 razy mocniej działa) niż OCl⁻, co czyni go niesamowicie skutecznym w przypadku bakterii i najbardziej trudnych do usuwania ich siedliskach: w biofilmach.
3. Niedobranie właściwego stężenia środków chemicznych
Zarówno dwutlenek chloru, jak i podchloryn sodu mogą być nieskuteczne, jeśli ich stężenie nie jest odpowiednio dobrane do warunków instalacji. W miejscach o dużej ilości osadów, korozji, czy złogów organicznych, stężenia mogą nie wystarczyć do przeniknięcia przez biofilm. Często większe ich stężenie podwyższa pH i zatrzymuje dezynfekcję a zbyt małe nie dezynfekuje skutecznie.
HOCl w już w niskim stężeniu jest bardziej efektywny i w mniejszych dawkach, ponieważ nie musi tak intensywnie reagować z zanieczyszczeniami, aby być skutecznym w zwalczaniu biofilmów.
4. Nieciągła dezynfekcja
Dezynfekcja dwutlenkiem chloru i podchlorynem sodu często wymaga stałego regularnego dawkowania. W szokowych aplikacjach podwyższa pH i jednocześnie zatrzymuje skuteczną dezynfekcję. Jeśli system nie jest stale dezynfekowany, lub nastąpi przerwa, biofilm może szybko się odbudować, szczególnie w porowatych strukturach kamienia wodnego. Warto zadbać o usunięcie tych porowatych struktur z instalacji wody. Po namnożeniu biofilmu powyższe substancje nie są skuteczne do usunięcia całkowitego skażenia biologicznego.
HOCl może być skuteczniejszy w szokowej dezynfekcji biofilmów, szczególnie tam, gdzie regularne dezynfekowanie jest niemożliwe. Jest to możliwe dzięki jego szybszemu działaniu i lepszej zdolności do wnikania w biofilm. Działa szybko i wnika w biofilm jak koń trojański.
5. Obecność osadów mineralnych lub zanieczyszczeń organicznych
Osady mineralne lub organiczne mogą utrudniać dostęp chemikaliów do biofilmu i bakterii, co ogranicza skuteczność zarówno ClO₂, jak i NaOCl. Środki te mogą być w pierwszej kolejności zużywane na reakcję z osadami, co zmniejsza ich efektywność w walce z biofilmem.
HOCl w postaci niezdysocjowanej ma dużą siłę działania przy niskich stężeniach i może być bardziej skuteczny w tego typu warunkach, ponieważ jest mniej reaktywny z osadami, co pozwala mu na skuteczniejszą penetrację biofilmów.
Dezynfekcja dwutlenkiem chloru i podchlorynem sodu jest nieskuteczna w przypadku biofilmów, szczególnie przy wysokim pH, dużych osadach lub nieodpowiednich stężeniach. Częstym działaniem jest zwiększenie ich stężenia co podnosi pH wody i jednocześnie obniża lub zatrzymuje dezynfekcję. Kwas podchlorawy (HOCl) jest bardziej aktywną formą chloru, szczególnie w neutralnym pH, i wykazuje bardzo dużą zdolność do penetracji biofilmów i skutecznego niszczenia ukrytych tam bakterii.
🔹 Krok 1: Zidentyfikuj cały system instalacji wodnej: rurociągi, zbiorniki, zawory, punkty końcowe (krany, prysznice, natryski). Wykonaj wstępne płukanie czystą wodą użytkową – usuń osady, piasek, resztki metali lub mikroflory. Dokładnie oczyść końcówki kranów, perlatory, sitka – najlepiej mechanicznie lub termicznie. 🔹 Krok 2: Aplikacja roztworu do instalacji Wprowadź ACTIW WATER do instalacji – przez bypass, zawór techniczny, stację dozującą lub pompę. Upewnij się, że substancja dotarła do wszystkich odcinków instalacji – ważne: zawory, kolanka, punkty końcowe: WARUNEK KONIECZNY DO SKUTECZNEGO USUNIĘCIA SKAŻENIA. Punkty poboru (krany, prysznice, natryski) – uruchom każdy, aż do pojawienia się roztworu (850-900 ORP), zamknij. Zapewnij czas kontaktu: minimum 30–60 minut. 🔹 Krok 3: Pomiar ORP (potencjał redoks) Po ekspozycji wykonaj pomiar ORP (mV) w kilku losowych punktach instalacji. Użyj certyfikowanego miernika ORP. 🔹 Krok 4: Korekta i powtórzenie Jeśli po 60 minutach: ORP < 850 mV – oznacza to, że aktywny HOCl został częściowo zużyty przez biofilm lub zanieczyszczenia. Należy wtedy: Dodać kolejne ACTIW WATER do osiągnięcia określonej wartości ORP Powtórzyć procedurę: przepływ → kontakt → pomiar ORP. 🔹 Krok 5: Końcowe płukanie i oddanie instalacji do użytku Po zakończeniu dezynfekcji można (opcjonalnie) przepłukać instalację wodą użytkową. ACTIW WATER jest ekologiczny i bezpieczny – nie zawiera toksyn, nie wymaga neutralizacji. Instalacja może być natychmiast przywrócona do użytku po zakończeniu procedury.
W razie jakichkolwiek pytań proszę o kontakt: grzegorz@actiw.pl tel. +48 883 106 900, +48 71 321 86 91
