Jakość wody pitnej i bezpieczeństwo dostaw – dlaczego wodociągi powinny już teraz przeanalizować swoje technologie?

Stacje uzdatniania wody (SUW) są kluczowym elementem bezpieczeństwa mieszkańców i prawidłowego funkcjonowania gminnej infrastruktury. W ostatnich latach rosną wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia, kontroli procesu uzdatniania oraz zapewnienia bezpieczeństwa całego systemu wodociągowego.

Zmiany wynikające z europejskich regulacji dotyczących jakości wody, w tym z dyrektywy (UE) 2020/2184 w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, zwiększają znaczenie podejścia opartego na analizie ryzyka, kontroli technologii oraz właściwego zarządzania infrastrukturą wodociągową.

21 maja 2026 r. weszła w życie nowelizacja przepisów wdrażająca do polskiego prawa dyrektywę UE 2020/2184 dotyczącą jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Nowe regulacje wprowadzają szereg obowiązków dla przedsiębiorstw wodociągowych, opartych na analizie ryzyka i zwiększonym nadzorze nad bezpieczeństwem wody.

Najważniejsze zmiany obejmują:

• wdrożenie zarządzania ryzykiem w całym systemie zaopatrzenia w wodę,
• zaostrzenie wymagań dotyczących jakości wody oraz materiałów mających z nią kontakt (w tym złóż filtracyjnych),
• rozszerzenie monitoringu i kontroli jakości wody,
• zwiększenie obowiązków informacyjnych wobec odbiorców,
• działania ograniczające straty wody i poprawiające efektywność sieci wodociągowych.

Dla wielu eksploatowanych od kilkunastu lub kilkudziesięciu lat SUW oznacza to konieczność sprawdzenia, czy obecna technologia nadal zapewnia odpowiednią skuteczność i stabilność procesu uzdatniania.

Co nowe wymagania oznaczają dla gminnych wodociągów?

W praktyce nie chodzi wyłącznie o końcowy wynik badania wody w punkcie poboru. Coraz większe znaczenie ma cały proces:

• jakość wody ujmowanej,
• skuteczność filtracji,
• stan techniczny urządzeń,
• kontrola parametrów pracy SUW,
• bezpieczeństwo procesu dezynfekcji,
• ograniczenie ryzyka pogorszenia jakości wody w sieci.

Dlatego sama okresowa kontrola jakości wody może nie wystarczyć. Konieczne jest spojrzenie na SUW jako na cały system technologiczny.

Najczęstsze problemy starszych stacji uzdatniania wody

W wielu obiektach wodociągowych nadal pracują technologie projektowane wiele lat temu. W tym czasie zmieniły się wymagania eksploatacyjne, koszty energii oraz oczekiwania dotyczące efektywności procesu.

Najczęściej występujące problemy to:

Zużyte lub niewłaściwie dobrane złoża filtracyjne

Złoże filtracyjne jest jednym z najważniejszych elementów każdej SUW. Z czasem może:

• tracić swoje właściwości,
• powodować wzrost oporów hydraulicznych,
• wymagać częstszych płukań,
• obniżać skuteczność usuwania zanieczyszczeń.

Wymiana tradycyjnego złoża może być jednym z najprostszych sposobów poprawy pracy istniejącej instalacji bez konieczności całkowitej przebudowy SUW.

Problemy z żelazem, manganem i amoniakiem

Niektóre ujęcia wody wymagają szczególnej kontroli parametrów takich jak:

• żelazo,
• mangan,
• jon amonowy,
• mętność,
• barwa.

Nie zawsze problem wynika z samego ujęcia. Często przyczyną jest niewłaściwie dobrana technologia filtracji lub zużyte materiały filtracyjne.

Nowoczesne złoża filtracyjne, takie jak ACTIW FILTER, mogą być stosowane jako element modernizacji istniejących filtrów w celu poprawy skuteczności procesu uzdatniania.

Audyt SUW – pierwszy krok przed modernizacją

Przed rozpoczęciem kosztownej inwestycji warto wykonać audyt technologiczny SUW.

Profesjonalny audyt pozwala określić:

• aktualną skuteczność procesu uzdatniania,
• stan złóż filtracyjnych,
• parametry pracy filtrów,
• zużycie wody do płukania,
• zużycie energii,
• możliwości modernizacji istniejącej instalacji.

Dzięki temu gmina lub przedsiębiorstwo wodociągowe otrzymuje nie tylko diagnozę problemu, ale również podstawę do przygotowania zakresu inwestycji i kosztorysu.

Modernizacja oparta na analizie technicznej pozwala uniknąć przypadkowych zakupów urządzeń oraz niepotrzebnych kosztów.

Czy konieczna jest budowa nowej SUW?

Nie zawsze.

W wielu przypadkach poprawę parametrów wody można uzyskać poprzez modernizację wybranych elementów:

• wymianę złóż filtracyjnych,
• optymalizację procesu filtracji,
• modernizację automatyki i sterowania,
• poprawę systemu dezynfekcji,
• zmianę sposobu eksploatacji filtrów.

Dobrze wykonany audyt pozwala określić, czy potrzebna jest kompleksowa przebudowa, czy wystarczy modernizacja konkretnego etapu technologicznego.

Modernizacja SUW a możliwość pozyskania finansowania

W przypadku inwestycji wodociągowych bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie dokumentacji.

Audyt technologiczny może być podstawą do opracowania:

• zakresu modernizacji,
• koncepcji technologicznej,
• kosztorysu,
• harmonogramu prac,
• dokumentacji wymaganej przy ubieganiu się o środki zewnętrzne.

Dla gmin oznacza to możliwość lepszego przygotowania inwestycji finansowanych m.in. ze środków krajowych oraz europejskich.

Jak przygotować SUW do nowych wymagań?

Praktyczny plan działania:

1. Analiza obecnej technologii

Sprawdzenie, czy istniejąca SUW nadal spełnia wymagania eksploatacyjne.

2. Wykonanie audytu technologicznego

Ocena filtrów, złóż, urządzeń oraz parametrów procesu.

3. Określenie zakresu modernizacji

Wskazanie elementów wymagających wymiany lub optymalizacji.

4. Przygotowanie kosztorysu i dokumentacji

Podstawa do planowania inwestycji oraz pozyskania finansowania.

5. Realizacja modernizacji

Wdrożenie rozwiązań poprawiających skuteczność, bezpieczeństwo i ekonomikę pracy SUW.

→ Modernizacja SUW

Podsumowanie

Nowe wymagania dotyczące jakości wody nie oznaczają konieczności natychmiastowej przebudowy wszystkich stacji uzdatniania wody. Najważniejsze jest wcześniejsze rozpoznanie stanu technicznego obiektu i przygotowanie odpowiedniej strategii działania.

Audyt SUW pozwala określić rzeczywiste potrzeby modernizacyjne, zoptymalizować koszty oraz przygotować inwestycję do dalszego finansowania.

Dla wielu wodociągów pierwszym krokiem nie musi być budowa nowej stacji, lecz profesjonalna ocena obecnej technologii i modernizacja tych elementów, które mają największy wpływ na jakość i bezpieczeństwo dostarczanej wody.

Szczegółowy opis nowych przepisów oraz najważniejszych zmian opublikował Główny Inspektorat Sanitarny. Więcej informacji znajduje się na stronie: Nowe przepisy dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia – GIS

Cele zmian i ich znaczenie dla przedsiębiorstw wodociągowych:

Nowe przepisy dotyczące jakości wody i bezpieczeństwa zdrowotnego – Ministerstwo Infrastruktury

W razie jakichkolwiek pytań, prosimy o kontakt: grzegorz@actiw.pl tel. +48 883 106 900,  +48 71 321 86 91