INFORMACJA DLA GMIN, WODOCIĄGÓW I ZARZĄDCÓW OBIEKTÓW PUBLICZNYCH

Nowe przepisy już obowiązują. Czas na ocenę ryzyka i przygotowanie infrastruktury.

W Polsce weszły w życie przepisy wdrażające Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 dotyczącą jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Jest to największa od kilkudziesięciu lat zmiana podejścia do bezpieczeństwa wody – od kontroli jakości gotowej wody do zarządzania ryzykiem w całym systemie zaopatrzenia w wodę – od ujęcia, przez Stację Uzdatniania Wody (SUW), sieć wodociągową, aż do punktu poboru u odbiorcy.

Nowe wymagania dotyczą m.in.:

• gmin i przedsiębiorstw wodociągowych,
• miejskich i wiejskich SUW,
• zakładów przemysłowych posiadających własne ujęcia,
• szpitali,
• domów pomocy społecznej,
• szkół i przedszkoli,
• hoteli,
• basenów i aquaparków,
• innych obiektów użyteczności publicznej korzystających z instalacji wody pitnej. 

Co zmienia nowe prawo?

Najważniejszą zmianą jest obowiązek zarządzania ryzykiem, a nie wyłącznie wykonywania okresowych badań laboratoryjnych.

Oznacza to konieczność:

• identyfikacji zagrożeń mikrobiologicznych, chemicznych i fizycznych,
• oceny ryzyka dla całego systemu wodociągowego,
• wykazania, że technologia uzdatniania zapewnia stabilną jakość wody,
• prowadzenia odpowiedniego monitoringu,
• dokumentowania działań ograniczających ryzyko,
• przygotowania planów bezpieczeństwa wody (Water Safety Plan / Plan Bezpieczeństwa Wody). 

Samo badanie wody już nie wystarczy

Nowe przepisy wymagają odpowiedzi na pytania:

• Czy złoża filtracyjne są nadal skuteczne?
• Czy występuje biofilm w filtrach lub sieci?
• Czy technologia usuwa amoniak, żelazo, mangan oraz inne zanieczyszczenia z odpowiednim zapasem bezpieczeństwa?
• Czy dezynfekcja jest skuteczna i jednocześnie ogranicza powstawanie produktów ubocznych?
• Czy instalacja nie generuje zagrożeń wtórnych?
• Czy istnieją miejsca stagnacji wody?
• Czy urządzenia pracują z optymalną wydajnością i zużyciem energii?

To właśnie takie elementy mają być oceniane podczas analizy ryzyka.

Inżynierski audyt jako pierwszy krok

W praktyce większość gmin rozpoczyna proces od technicznego audytu infrastruktury wodociągowej, który pozwala określić rzeczywisty stan SUW.

Kompleksowy audyt powinien obejmować:

• analizę technologii uzdatniania,
• ocenę stanu złóż filtracyjnych,
• ocenę pracy filtrów,
• analizę jakości wody surowej i uzdatnionej,
• ocenę systemów napowietrzania i dezynfekcji,
• analizę hydrauliki instalacji,
• ocenę zużycia energii i wody do płukania,
• identyfikację miejsc powstawania biofilmu,
• analizę możliwości modernizacji bez konieczności budowy nowej stacji.

Efektem jest raport wskazujący elementy wymagające modernizacji oraz możliwe warianty techniczne.

Wizja techniczna – niezbędna przed inwestycją

Przed rozpoczęciem modernizacji warto przeprowadzić wizję techniczną obiektu, podczas której inżynier ocenia m.in.:

• stan urządzeń technologicznych,
• możliwości przebudowy bez wyłączania stacji,
• rezerwy hydrauliczne,
• miejsce pod nowe urządzenia,
• możliwość wymiany złóż,
• stan rurociągów i armatury,
• układ AKPiA,
• możliwości rozbudowy systemu.

Takie opracowanie znacząco ogranicza ryzyko błędów projektowych i kosztownych zmian w trakcie realizacji inwestycji.

Dokumentacja potrzebna do pozyskania dotacji

Coraz więcej programów finansowania wymaga wykazania, że planowana inwestycja wynika z rzeczywistych potrzeb technicznych oraz analizy ryzyka.

Dlatego dokumentacja przygotowana po audycie może stanowić podstawę do:

• przygotowania programu funkcjonalno-użytkowego,
• opracowania koncepcji modernizacji,
• przygotowania dokumentacji projektowej,
• uzasadnienia kosztów inwestycji,
• przygotowania wniosków o dofinansowanie z funduszy krajowych i europejskich.

Dobrze wykonany audyt pozwala również określić priorytety inwestycyjne i uniknąć wydatków na elementy, które nie poprawiają bezpieczeństwa ani jakości wody.

Dlaczego nie warto odkładać działań?

Wymiana złoża na gminnej SUW

Nowe przepisy oznaczają przejście z modelu „badamy wodę po fakcie” na model „zapobiegamy zagrożeniom zanim wystąpią”.

Jednostki, które odpowiednio wcześnie wykonają ocenę techniczną i analizę ryzyka:

• łatwiej dostosują się do nowych wymagań,
• szybciej przygotują dokumentację inwestycyjną,
• będą lepiej przygotowane do ubiegania się o środki zewnętrzne,
• ograniczą ryzyko kosztownych awarii i modernizacji wykonywanych pod presją czasu.

Dla wielu gmin rok 2026 jest początkiem procesu, który będzie wymagał nie tylko badań laboratoryjnych, ale przede wszystkim świadomego zarządzania bezpieczeństwem całego systemu dostarczania wody – od ujęcia aż do kranu odbiorcy.

Analiza wodna - DOTACJE

W razie pytań: grzegorz@actiw.pl tel. +48 883 106 900, +48 71 321 86 91